|
ZIELONA KSIĘGA Komisji Europejskiej |
ZIELONA KSIĘGA Komisji Europejskiej dot. promocji zdrowego odżywiania oraz aktywności fizycznej
8 grudnia 2005 Komisja Europejska przyjęła ZIELONĄ KSIĘGĘ dot. promocji zdrowego odżywiania oraz aktywności fizycznej - „Promowanie zdrowego żywienia i aktywności fizycznej: europejski wymiar zapobiegania nadwadze, otyłości i chorobom przewlekłym” - "Promoting healthy diets and physical activity: a European dimension for the prevention of overweight, obesity and chronic diseases".
Uwarunkowania europejskie Podstawową przyczyną możliwych do uniknięcia chorób oraz przedwczesnej umieralności w Europie jest niezdrowe żywienie i brak aktywności fizycznej, a otyłość coraz bardziej rozpowszechniona w Europie, stała się jednym z głównych problemów zdrowia publicznego.
ZIELONA KSIĘGA ma na celu przeanalizowania sposobów promowania zdrowszego żywienia w Unii Europejskiej oraz zainicjowanie i wprowadzenie w Państwach Członkowskich Unii działań, mających na celu promowanie zdrowego żywienia oraz aktywności fizycznej.
Biorąc pod uwagę zróżnicowany charakter chorób związanych z niezdrowymi nawykami żywieniowymi i niewystarczającą aktywnością fizyczną oraz konieczność uzyskania odpowiedzi od wielu zainteresowanych stron ZIELONA KSIĘGA obejmuje wiele kwestii, które mogą być rozważane z różnych punktów widzenia. Dlatego Komisja Europejska zwraca się do wszystkich zainteresowanych instytucji, organizacji i obywateli o wzięcie udziału w szeroko zakrojonym procesie konsultacji oraz dogłębnej dyskusji i przyczynienie się na poziomie wspólnotowym do promowania zdrowego sposobu żywienia i aktywności fizycznej.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny podkreśla, że działania na szczeblu wspólnotowym mogą zwiększyć skuteczność inicjatyw, które podejmują władze krajowe, przedstawiciele sektora prywatnego oraz organizacje pozarządowe.
Działania Unii Europejskiej na rzecz prawidłowego żywienia i aktywności fizycznej i zdrowia.
Od marca 2003 roku działa Platforma Unii Europejskiej ds. żywienia, aktywności fizycznej i zdrowia. (European Platform for Action on Diet, Physical Activity and Health) Celem Platformy jest pobudzanie dobrowolnych działań w przedsiębiorstwach, społeczeństwie obywatelskim i sektorze publicznym w całej UE. Członkami Platformy są głównie europejscy przedstawiciele przemysłu spożywczego, handlu detalicznego, gastronomii, przemysłu reklamowego, organizacji konsumenckich oraz organizacji pozarządowych działających na rzecz ochrony zdrowia. Zadaniem Platformy jest zapewnienie koordynacji niezależnych działań podejmowanych przez różne części społeczeństwa. Została ona stworzona w celu pobudzania takich działań na poziomie krajowym, regionalnym lub lokalnym oraz współpracowania z podobnymi formami na szczeblu europejskim.
Komisja Europejska uważa Platformę za jeden z najbardziej obiecujących środków pozalegislacyjnych, zważywszy, że przyczynia się ona do tworzenia wzajemnego zaufania między głównymi zainteresowanymi stronami. Pierwsze wyniki działania Platformy są bardzo obiecujące: zaangażowanie w politykę wspólnotową jest duże; członkowie Platformy planują dalekosiężne zobowiązania na rok 2006 oraz spotkanie z zainteresowanymi stronami ze Stanów Zjednoczonych, które przyczyni się do wymiany dobrych praktyk. Pierwsza ocena wyników działania Platformy będzie przeprowadzona w połowie 2006 r.
W 2003 r. ustanowiona została Europejska sieć ds. żywienia i aktywności fizycznej, (European Network on Nutrition and Physical Activity) składającą się z ekspertów powoływanych przez Państwa Członkowskie, Światową Organizację Zdrowia (WHO), konsumentów i organizacje pozarządowe zajmujące się ochroną zdrowia. Zadaniem Sieci jest doradzanie Komisji w kwestii rozwoju działalności wspólnotowej mającej na celu poprawę żywienia, zmniejszenie występowania i profilaktyka chorób wywołanych nieprawidłowym żywieniem, promowaniem aktywności fizycznej oraz walkę z nadwagą i otyłością. Sieć ta zajmie się analizą informacji zwrotnej udzielonej w odpowiedzi na kwestie, które poruszone zostały w Zielonej Księdze.
Znaczenie żywienia, aktywności fizycznej oraz otyłości odzwierciedla Program działań na rzecz zdrowia publicznego (Public Health Action Programme), który realizowany jest na podstawie jego rocznych planów pracy. W ramach informacji o zdrowiu, program wspiera działania mające na celu gromadzenie wiarygodniejszych danych z dziedziny epidemiologii otyłości oraz problematyki behawioralnej.. Program ustala zespół czynników stanu zdrowia, w tym żywienia, aktywność fizyczną oraz otyłość.. W ramach problematyki uwarunkowań zdrowia, program wspiera projekty paneuropejskie promujące zdrowe nawyki żywieniowe oraz aktywność fizyczną, w tym przekrojowe i integracyjne podejścia, które popierają podejścia ukierunkowane na tryb życia, uwzględniają kwestie społeczno-ekonomiczne i środowiskowe, skupiają się na najważniejszych grupach docelowych oraz głównych ustaleniach i połączeniu pracy nad różnymi uwarunkowaniami zdrowia. Obecna propozycja Komisji dotycząca nowego Programu Ochrony Zdrowia i Konsumentów skupia się szczególnie na promowaniu i profilaktyce, również w zakresie odżywiania i aktywności fizycznej, oraz przewiduje nowe działanie w ramach profilaktyki określonych chorób.
Porady i pomoc naukową zapewnia Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (European Food Safety Authority, EFSA) co przyczynia się w znacznym stopniu do uwzględnienia działań w zakresie żywienia (np. zalecane spożycie składników pokarmowych, strategie komunikacji skierowane do kadry medycznej, przedstawicieli przemysłu spożywczego oraz opinii publicznej, dotyczące wpływu żywienia na zdrowie).
Ochrona Konsumenta
Ważnym obszarem działania Unii jest polityka ochrony konsumentów. Ma ona na celu wzmocnienie pozycji konsumentów, tak aby dokonywali oni świadomych wyborów żywieniowych dotyczących ich diety. Pod tym względem informacja o składzie odżywczym produktów ma szczególne znaczenie. Jasna i spójna informacja o żywności wraz z odpowiednią edukacją konsumentów może stanowić podstawę świadomych wyborów dietetycznych. W tym celu Komisja przedłożyła wniosek dotyczący rozporządzenia mającego na celu harmonizację zasad dotyczących oświadczeń żywieniowych i oświadczeń zdrowotnych. Komisja rozważa także wprowadzenie zmian do obecnego prawodawstwa dotyczącego znakowania żywności.
Ponadto, zwraca się uwagę aby w ramach prowadzonych działań reklamowych i marketingowych konsumenci nie byli wprowadzani w błąd, a szczególnie, aby nie wykorzystywano łatwowierności i niewystarczającego obycia z mediami bezbronnych konsumentów, w szczególności dzieci. Dotyczy to przede wszystkim produktów bogatych w tłuszcze, sól i cukry, takich jak: przekąski energetyczne oraz napoje bezalkoholowe słodzone cukrem, a także prowadzenia działań marketingowych dotyczących tego typu produktów w szkołach.
Edukacja konsumenta. Podstawowym warunkiem powodzenia każdej polityki żywieniowej jest podniesienie świadomości publicznej na temat związku między żywieniem a zdrowiem, spożyciem produktów wysoce energetycznych i ich korzyścią dla organizmu, na temat żywienia zmniejszającego ryzyko chorób przewlekłych oraz świadomego wyboru żywności, czy to na poziomie krajowym czy wspólnotowym. Konieczne jest przygotowanie jasnego, spójnego, prostego i czytelnego przesłania oraz rozpowszechnienie go przy użyciu różnych kanałów komunikacyjnych, w formie właściwej dla kultury lokalnej, wieku oraz płci odbiorców. Edukacja konsumentów przyczyni się do zwiększenia obycia z mediami i polepszy wśród nich zrozumienie znakowania żywności.
Najważniejszym w tym względzie jest poświęcenie szczególnej uwagi dzieciom i młodzieży. W dzieciństwie i okresie dojrzewania dokonuje się ważnych wyborów dotyczących stylu życia i warunkujących zagrożenie zdrowia w wieku dojrzałym; ważne jest zatem odpowiednie ukierunkowanie dzieci na zachowania uwzględniające zdrowe zachowania. Szkoły są kluczowym miejscem promowania zdrowia, a także ochrony zdrowia dzieci poprzez propagowanie zdrowego żywienia oraz aktywności fizycznej. Istnieje także coraz więcej dowodów na to, że zdrowa dieta zwiększa także koncentrację i zdolność uczenia się. Ponadto szkoły mają możliwości zachęcania dzieci do codziennej aktywności fizycznej. Aby uchronić dzieci przed docieraniem do nich sprzecznych informacji, media, służba zdrowia, społeczeństwo obywatelskie oraz właściwe gałęzie przemysłu muszą wnieść swój wkład w wysiłki, które podejmują rodzice oraz szkoła na rzecz edukacji zdrowotnej.
Także miejsce pracy posiada olbrzymi potencjał w zakresie promowania zdrowego żywienia i aktywności fizycznej. Stołówki proponujące zdrowe żywienie oraz pracodawcy, którzy proponują miejsca sprzyjające uprawianiu aktywności fizycznej mogą w znacznym stopniu przyczynić się do promowania zdrowia w miejscu pracy.
Aktywność fizyczna może być częścią codziennej rutyny. Np. chodzenie oraz jeżdżenie rowerem zamiast korzystania z transportu zmotoryzowanego w drodze do szkoły lub pracy. Polityka transportowa oraz urbanistyka mogą skutecznie ułatwiać i czynić bezpiecznym chodzenie, jeżdżenie na rowerze i inne formy aktywności fizycznej oraz uwzględniać niezmotoryzowane środki transportu. Zapewnienie bezpiecznych ścieżek rowerowych oraz spacerowych do szkół mogłoby stanowić jeden ze sposobów odwrócenia szczególnie niepokojących tendencji w zakresie nadwagi i otyłości u dzieci.
Właściwy wybór żywności. Określony jest zarówno przez preferencje indywidualne, jak i czynniki społeczno-ekonomiczne. Pozycja społeczna, dochód oraz wykształcenie są podstawowymi determinantami wpływającymi na rodzaj stosowanej diety oraz aktywności fizycznej. Niektóre dzielnice mogą zniechęcać do aktywności fizycznej, cierpieć na brak ośrodków rekreacyjnych i szkodzić w większym stopniu osobom znajdującym się w niekorzystnej sytuacji, niż tym, które mogą pozwolić sobie na środek transportu lub mają do niego dostęp. Niższy poziom edukacji oraz gorszy dostęp do właściwych informacji zmniejsza zdolność do dokonywania świadomych wyborów. Rola Służby zdrowia oraz kadry medycznej. Grupa ta jest w uprzywilejowanej pozycji i może ułatwić lepsze zrozumienie przez pacjentów zależności między żywieniem, aktywnością fizyczną oraz zdrowiem, a także dokonanie koniecznych zmian w stylu życia. Pacjentów można byłby odpowiednio zachęcić do dokonania takich zmian, jeśli kadra medyczna w ramach rutynowych kontaktów udzielałaby pacjentom i ich rodzinom praktycznych porad dotyczących korzyści wynikających ze stosowania zdrowego żywienia oraz zwiększenia stopnia aktywności fizycznej. Należy także zwrócić uwagę na możliwości leczenia otyłości.
Omówione w ZIELONEJ KSIĘDZE kwestie związane z promocją zdrowego odżywiania oraz aktywności fizycznej wymagają wszechstronnej dyskusji i opinii wielu środowisk i dlatego Komisja Europejska zwraca się do wszystkich o wszechstronną dyskusję i wyrażenie swojej opinii na zadane konkretne tematy dotyczące tych spraw. Odpowiedzi oczekuje do 15 marca 2006 roku. Odpowiednie Służby Komisji przeprowadzą dokładną analizę wszystkich otrzymanych opinii a sprawozdanie, podsumowujące zostanie opublikowane na stronach internetowych Komisji prawdopodobnie do czerwca 2006 r. Tadeusz Wojtaszek e-mail: info@wodadlazdrowia.pl
Tematy do dyskusji: – W jaki konkretny sposób wspólnotowe polityki powinny przyczyniać się do promowania zdrowego żywienia i aktywności fizycznej oraz do stworzenia środowiska sprzyjającego zdrowiu? – Jaki rodzaj wspólnotowych i krajowych działań mógłby przyczynić się do zwiększenia atrakcyjności, dostępności i osiągalności warzyw i owoców? – W jakich dziedzinach związanych z żywieniem, aktywnością fizyczną, tworzeniem narzędzi do analizy nieprawidłowości oraz zachowań konsumentów, konieczne są dalsze badania? II. – W jaki sposób można podnieść poziom dostępności i porównywalności informacji o otyłości, szczególnie w celu precyzyjnego określania jej rozłożenia społeczno-ekonomicznego i geograficznego? – W jaki sposób program może przyczynić się do zwiększenia świadomości wśród osób podejmujących decyzje, kadry medycznej, mediów oraz szeroko pojętego społeczeństwa w zakresie możliwości, jakie mogą stwarzać prawidłowe nawyki żywieniowe oraz aktywność fizyczna w celu zmniejszenia ryzyka zachorowania na przewlekłą chorobę? – Jakie są najwłaściwsze kanały rozpowszechniania dostępnego materiału dowodowego? III. – Jakie są najważniejsze składniki odżywcze oraz rodzaje produktów, które należy wziąć pod uwagę przy przekazywaniu konsumentom informacji o żywieniu i dlaczego? – Jaki rodzaj edukacji umożliwia konsumentom pełne zrozumienie informacji podanych na etykietach żywności i kto powinien ją zapewniać? – Czy dobrowolne regulaminy („samoregulacja”) stanowią właściwe narzędzie ograniczenia reklamy i marketingu żywności energetycznej z wysoką zawartością składników odżywczych i niską zawartością mikroskładników odżywczych? Jakie byłyby alternatywy do rozważenia, jeśli samoregulacja nie przyniesie pożądanego skutku? – Jak można zdefiniować, wdrożyć i monitorować skuteczność samoregulacji? Jakie środki należy przedsięwziąć, aby reklama, marketing i promocja nie wykorzystywały łatwowierności i niewystarczającego obycia z mediami bezbronnych konsumentów? IV. – W jaki sposób można najlepiej ułatwić konsumentom podejmowanie świadomych wyborów i skutecznych działań? – W jaki sposób partnerstwa publiczno-prywatne mogą przyczynić się do edukacji konsumentów? – Jakie powinny być główne przesłania do konsumentów w zakresie żywienia i aktywności fizycznej, a także kto i jak powinien je przekazywać? V. – Jakie są dobre przykłady poprawy wartości odżywczych posiłków w szkołach oraz jak można informować rodziców o zwiększeniu wartości odżywczych posiłków domowych i w jaki sposób to uczynić? – Jak najlepiej rozpowszechniać regularną aktywność fizyczną w szkole? – Jakie są najlepsze praktyki promowania zdrowego żywienia w szkole, szczególnie w odniesieniu do nadmiernego spożycia przekąsek energetycznych i napojów bezalkoholowych słodzonych cukrem? – W jaki sposób media, służba zdrowia, społeczeństwo obywatelskie oraz dane gałęzie przemysłu mogą wspomóc wysiłki szkół na rzecz edukacji zdrowotnej? Jaką rolę można pod tym względem przypisać partnerstwom publiczno prywatnym? VI. – W jaki sposób pracodawcy mogą z powodzeniem oferować wybór zrównoważonych posiłków w stołówkach w miejscach pracy oraz podnosić wartość odżywczą posiłków? – Jakie działania zachęcałyby do aktywności fizycznej i ułatwiały ją w trakcie przerw oraz w drodze do i z pracy? VII. – Jakie działania i na jakim poziomie należy podjąć działania zapewniające lepsze promowanie zdrowego żywienia oraz aktywności fizycznej w ramach opieki zdrowotnej? VIII. – W jaki sposób polityka publiczna przyczynia się do włączenia aktywności fizycznej do codziennej rutyny? – Jakie działania są konieczne dla wsparcia tworzenia środowiska sprzyjającego aktywności fizycznej? IX. – Jakie działania i na jakim poziomie promowałyby zdrowe żywienie oraz aktywność fizyczną w grupach społecznych i gospodarstwach domowych o danym poziomie społeczno-ekonomicznym oraz umożliwiałyby tym grupom prowadzenie zdrowszego trybu życia? – W jaki sposób można przeciwdziałać częstemu „gromadzeniu się przyzwyczajeń niesprzyjających zdrowiu” wśród grup społecznych o danym statusie społeczno-ekonomicznym? X. – Jakie są najważniejsze elementy zintegrowanego i wszechstronnego podejścia do promowania zdrowego odżywiania i aktywności fizycznej? – Jaka jest rola działań na poziomie krajowym i wspólnotowym?
|